رصد

کد خبر: ۱۲۱۴۳۲
تاریخ انتشار: ۲۳ دی ۱۳۹۵ - ۰۹:۵۰
داود هرمیداس باوند
آقای هاشمی مایل بودند نقشی مانند نقش امیرکبیر ایفا کنند و حتی به او لقب سردار سازندگی داده بودند. به هر حال در دوره ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، شاهد نوعی تشنج زدایی در سیاست خارجی ایران بودیم و همچنین نوعی توسعه اقتصادی و اقتصاد باز نیز دنبال می‌شد.

داود هرمیداس باوند؛ کارشناس روابط بین الملل/ آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، عضو مجلس خبرگان رهبری و رئیس‌جمهور سابق ایران، در تاریخ پس از انقلاب اسلامی، خدمات ارزشمندی را برای کشور انجام دادند. نقش ایشان در ایجاد فضای باز اقتصادی یا ارتباط ایران با کشورهای اروپایی و عربی بسیار تاثیرگذار بود. برای بررسی سیاست‌های ایشان ابتدا باید نگاهی به فرازوفرودهای سیاست خارجی کشور بعد از انقلاب داشته باشیم.

در اوایل پیروزی انقلاب سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مشکل خاصی نداشت و از سوی بسیاری از کشورها به رسمیت شناخته شده بود و سفارتخانه‌های کشورمان نیز در دیگر کشورها دایر بود. اما بحث تسخیر سفارت آمریکا بازتاب گسترده‌ای در سیاست خارجی ایران بعد از انقلاب برجای گذاشت و موجب شد که دولت آمریکا اقدام به مسدود کردن دارایی‌های ایران بکند و نوعی انزوای سیاسی را به ایران تحمیل کند. همچنین آمریکا این مساله را به دیوان بین‌المللی دادگستری ارجاع داد. از سوی دیگر برخی سفارتخانه‌های کشورهای دیگر نیز برای اعتراض نسبی، روابط خود با ایران را تا سطح کاردار کاهش دادند.

بعد از این مساله نیز شاهد آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه کشورمان بودیم. در تمام این دوران نقش آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی برجسته بود. طی 8 سال جنگ تحمیلی تمام کشورهای عربی منهای سوریه و تاحدودی لیبی از تجاوز عراق به ایران حمایت کردند. قدرت‌های فرامنطقه‌ای چون فرانسه در همان ابتدا در زمان فرانسوا میتران از عراق حمایت همه‌جانبه‌ای کردند. شوروی و آمریکا ظاهرا نخست اعلام بی‌طرفی کردند، اما این بی‌طرفی تا زمانی بود که عراق در تجاوزات خود توانسته بود بخشی از ایران را اشغال کند، اما زمانی که ایران موفق شد نیروهای عراقی را از کشور بیرون کند به یکباره شوروی و آمریکا سیاست حمایت همه‌جانبه و دادن سلاح‌های پیشرفته به عراق را در پیش گرفتند.

در ابتدای جنگ بنی صدر در سمت ریاست‌جمهوری ایران قرار داشت ولی بعد از مدتی او از سمت خود برکنار شد و برای مدت کوتاهی شهید رجایی رئیس‌جمهور منتخب مردم بود. پس از رجایی نیز آیت‌الله خامنه‌ای به مدت 8 سال رئیس‌جمهور ایران شدند و پس از ایشان نیز آیت‌الله هاشمی به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد. او از ۱۲ مرداد ۱۳۶۸ تا ۱۲ مرداد ۱۳۷۶ چهارمین رئیس‌جمهور ایران بود. در طول جنگ ایران و عراق رفسنجانی به‌عنوان نماینده رهبر در شورای عالی دفاع عملا فرماندهی نیروهای مسلح را برعهده داشت.

درواقع بعد از پایان جنگ، آیت‌الله هاشمی به‌عنوان رئیس‌جمهور تلاش کردند فضا را تغییر دهند و شرایط صلح و سازندگی را در کشور حاکم کنند. ایشان نوعی اقتصاد باز را تجویز کردند و در این راه کوشش بسیاری کردند تا آثار جنگ را از بین ببرند. در حوزه سیاست خارجی نیز ایشان مایل بودند با کشورهای خارجی گفت‌وگوهای سازنده‌ای انجام بگیرد و ایران در فضای جدید در عرصه اقتصادی و سیاست خارجی گام‌های تازه‌ای بردارد.

البته در سیاست خارجی، مرحوم هاشمی با کشورهای اروپایی گفت‌وگوهایی انتقادی و سازنده را دنبال کردند که موجب شد برخی تحریم‌های اروپا علیه ایران برداشته شود. پس از این ماجراها دو مساله باعث شد که بر روابط ایران و اروپا در زمان ریاست‌جمهوری آقای هاشمی خدشه وارد شود؛ نخست مساله سلمان رشدی بود که از سوی ایران مرتد و قتل او واجب اعلام شد. این مساله سبب شد برخی کشورهای اروپایی در مقام انتقاد از ایران برآیند و سطح ارتباطشان را به کاردار کاهش دهند. مساله دیگر واقعه میکونوس بود که در آلمان صورت گرفت.

باید توجه داشت که آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در مقاطع مختلف و در حوزه‌های مختلف سیاست ایران اثرگذار بودند. ایشان نقش ویژه‌ای در تصمیم‌گیری‌های ایران درباره جنگ و پایان جنگ داشت. سطح دیگری از سیاست‌های آقای هاشمی رفسنجانی به سیاست‌های ایشان در خصوص کشورهای منطقه‌ای بازمی‌گردد. ایشان بعد از پایان جنگ به کشورهای منطقه همچون عربستان سعودی، سفرهایی داشتند یا به شوروی رفتند و با گورباچف رهبر وقت شوروی دیدار کردند. این سفرها و دیدارها سبب شده بود که روابط سازنده‌ای در دوران ریاست‌جمهوری آقای هاشمی با کشورهای همسایه برقرار شود.

آقای هاشمی مایل بودند نقشی مانند نقش امیرکبیر ایفا کنند و حتی به او لقب سردار سازندگی داده بودند. به هر حال در دوره ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، شاهد نوعی تشنج زدایی در سیاست خارجی ایران بودیم و همچنین نوعی توسعه اقتصادی و اقتصاد باز نیز دنبال می‌شد.در نهایت اینکه شخصیت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی ابعاد مختلفی دارد.

ایشان را باید از اصلی‌ترین و کلیدی‌ترین چهره‌های سیاسی نظام انقلاب اسلامی دانست. هاشمی از آغاز پیروزی انقلاب تا این اواخر در جایگاه‌های مهمی از ارکان نظام چون فرماندهی جنگ تحمیلی، ریاست مجلس شورای اسلامی و ریاست‌جمهوری، ریاست مجلس خبرگان و ریاست مجمع تشخیص مصلحت حضور داشت و در هر مقطع خدمات ارزنده‌ای را برای انقلاب اسلامی به جا گذاشت. همانطور که اشاره شد در دوران بعد از جنگ که کشور به‌خاطر خسارت‌های ناشی از آثار جنگ در وضعیت نه چندان مطلوبی به‌سر می‌برد ایشان با تغییر و تحولات اساسی با اتخاذ سیاست‌های اثر بخش توانست فضای جدیدی را برای کشور رقم بزند.

منبع: دنیای اقتصاد

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
رصد چهره‌ها
مجید انصاری:

آنچه‌كانديداهاحواله‌به‌نسيه‌می‌دهند ما اجرا كرده‌ايم

آنچه‌كانديداهاحواله‌به‌نسيه‌می‌دهند ما اجرا كرده‌ايم
اگر آقايان وعده مي‌دهند كه به وضعيت محرومان رسيدگي خواهند كرد نمي‌دانند كه همين امسال دولت درآمد افراد تحت پوشش كميته امداد امام خميني و ...
محمد دهقان:

دولت‌درزمینه‌مسائل‌اقتصادی‌کارنامه‌قابل‌دفاعی‌ندارد

دولت‌درزمینه‌مسائل‌اقتصادی‌کارنامه‌قابل‌دفاعی‌ندارد
خطری که کشور را تهدید می‌کند جدا شدن مردم از مسئولان و زندگی شاهانه مسئولان و ثروت‌های چند صد میلیاردی آنهاست. دولت یازدهم در زمینه ...
رصد تحلیل‌ها
آخرین خبر

شائبه اعمال نفوذ خودروسازان بر وزارت صنعت!

همکاري ايران و کره در حوزه برق و محيط زيست

رتبه دوم ايران در تعداد شناور صيادي

رونمايي فولکس واگن از اولين خودروي خودران ساخت اين شرکت

طلا در آستانه ثبت کمترين هفته قيمتي در ۷ هفته گذشته

وضعيت ايران در گزارش انجام کسب و کار بانک جهاني

حملات هکري به سوني

وزير کار: کارگر بودم و سختي‌ زندگي کارگري را مي‌دانم

بازار داغ «اشتغال» در شعارهاي انتخاباتي

کسري بودجه اروپا به بيشترين رقم در ۸ سال اخير رسيد

بازتاب مناظره نامزدهاي رياست جمهوري ايران در رسانه‌هاي غربي

ورود ۲۰ ميليون گردشگر و عدم تحقق وعده چهار ميليون شغل دولت روحاني!

نظر شريعتمداري درباره احتمال باقي‌ماندن جهانگيري به جاي روحاني

برنامه‌هاي امروز نامزدهاي رياست جمهوري در صداوسيما

ايران حملات تجاوزکارانه و مکرر رژيم صهيونيستي به سوريه را شديدا محکوم کرد

بيانيه ستاد جوانان «رئيسي» درباره مناظره اول

آيا مناظره امروز در راي شما تغييري ايجاد کرد؟

قاضي‌زاده هاشمي: کانديداها هرگونه اعتراض را پس از مناظره براي بررسي ارسال کنند

95 داوطلب انتخابات ميان دوره‌اي مجلس توسط شوراي نگهبان تاييد صلاحيت شدند

دهقان: قاليباف با آمادگي کامل و کارشناسي در نخستين مناظره حضور داشت

ترامپ: کره شمالي به خواسته چين بي‌اعتنايي کرد

کره شمالي موشک بالستيک جديدي را آزمايش کرد

رژيم صهيونيستي عليه حزب‌الله به شوراي امنيت نامه نوشت

شنيده شدن صداي انفجاري قدرتمند در بغداد

گوترش: مسئوليت و وظيفه اصلي در بحران کره به عهده کره شمالي است

عزل مقام ارشد شوراي اروپا پس از ديدار با اسد

آمريکا به مذاکرات سوري آستانه دعوت شد

سخنراني ترامپ در جمع انجمن حاميان آزادي سلاح

تروريست‌ها به جان هم افتادند

تصميم اروپا براي تمديد تحريم هاي اقتصادي عليه روسيه

آتش‌سوزي گسترده در يک انبار کالا در اهواز

زلزله 5.7 ريشتري در پايتخت شيلي

غربت سرو قامتان هميشه بيدار امت در ميانه کارزار تنازع سياسي

آوار ساختمان چهار طبقه در مرکز تهران

انفجار مين موجب قطع پاي يک شهروند سقزي شد

جزئيات حريق در محل ايران خودرو

چالوس و هراز يک طرفه شدند

سرانجام کرايه‌هاي تاکسي در سال ۹۶

اطفاي حريق در پاساژ مهستان

ورود سامانه بارشي به کشور