رصد

کد خبر: ۱۲۱۴۳۲
تاریخ انتشار: ۲۳ دی ۱۳۹۵ - ۰۹:۵۰
داود هرمیداس باوند
آقای هاشمی مایل بودند نقشی مانند نقش امیرکبیر ایفا کنند و حتی به او لقب سردار سازندگی داده بودند. به هر حال در دوره ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، شاهد نوعی تشنج زدایی در سیاست خارجی ایران بودیم و همچنین نوعی توسعه اقتصادی و اقتصاد باز نیز دنبال می‌شد.

داود هرمیداس باوند؛ کارشناس روابط بین الملل/ آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، عضو مجلس خبرگان رهبری و رئیس‌جمهور سابق ایران، در تاریخ پس از انقلاب اسلامی، خدمات ارزشمندی را برای کشور انجام دادند. نقش ایشان در ایجاد فضای باز اقتصادی یا ارتباط ایران با کشورهای اروپایی و عربی بسیار تاثیرگذار بود. برای بررسی سیاست‌های ایشان ابتدا باید نگاهی به فرازوفرودهای سیاست خارجی کشور بعد از انقلاب داشته باشیم.

در اوایل پیروزی انقلاب سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مشکل خاصی نداشت و از سوی بسیاری از کشورها به رسمیت شناخته شده بود و سفارتخانه‌های کشورمان نیز در دیگر کشورها دایر بود. اما بحث تسخیر سفارت آمریکا بازتاب گسترده‌ای در سیاست خارجی ایران بعد از انقلاب برجای گذاشت و موجب شد که دولت آمریکا اقدام به مسدود کردن دارایی‌های ایران بکند و نوعی انزوای سیاسی را به ایران تحمیل کند. همچنین آمریکا این مساله را به دیوان بین‌المللی دادگستری ارجاع داد. از سوی دیگر برخی سفارتخانه‌های کشورهای دیگر نیز برای اعتراض نسبی، روابط خود با ایران را تا سطح کاردار کاهش دادند.

بعد از این مساله نیز شاهد آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه کشورمان بودیم. در تمام این دوران نقش آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی برجسته بود. طی 8 سال جنگ تحمیلی تمام کشورهای عربی منهای سوریه و تاحدودی لیبی از تجاوز عراق به ایران حمایت کردند. قدرت‌های فرامنطقه‌ای چون فرانسه در همان ابتدا در زمان فرانسوا میتران از عراق حمایت همه‌جانبه‌ای کردند. شوروی و آمریکا ظاهرا نخست اعلام بی‌طرفی کردند، اما این بی‌طرفی تا زمانی بود که عراق در تجاوزات خود توانسته بود بخشی از ایران را اشغال کند، اما زمانی که ایران موفق شد نیروهای عراقی را از کشور بیرون کند به یکباره شوروی و آمریکا سیاست حمایت همه‌جانبه و دادن سلاح‌های پیشرفته به عراق را در پیش گرفتند.

در ابتدای جنگ بنی صدر در سمت ریاست‌جمهوری ایران قرار داشت ولی بعد از مدتی او از سمت خود برکنار شد و برای مدت کوتاهی شهید رجایی رئیس‌جمهور منتخب مردم بود. پس از رجایی نیز آیت‌الله خامنه‌ای به مدت 8 سال رئیس‌جمهور ایران شدند و پس از ایشان نیز آیت‌الله هاشمی به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد. او از ۱۲ مرداد ۱۳۶۸ تا ۱۲ مرداد ۱۳۷۶ چهارمین رئیس‌جمهور ایران بود. در طول جنگ ایران و عراق رفسنجانی به‌عنوان نماینده رهبر در شورای عالی دفاع عملا فرماندهی نیروهای مسلح را برعهده داشت.

درواقع بعد از پایان جنگ، آیت‌الله هاشمی به‌عنوان رئیس‌جمهور تلاش کردند فضا را تغییر دهند و شرایط صلح و سازندگی را در کشور حاکم کنند. ایشان نوعی اقتصاد باز را تجویز کردند و در این راه کوشش بسیاری کردند تا آثار جنگ را از بین ببرند. در حوزه سیاست خارجی نیز ایشان مایل بودند با کشورهای خارجی گفت‌وگوهای سازنده‌ای انجام بگیرد و ایران در فضای جدید در عرصه اقتصادی و سیاست خارجی گام‌های تازه‌ای بردارد.

البته در سیاست خارجی، مرحوم هاشمی با کشورهای اروپایی گفت‌وگوهایی انتقادی و سازنده را دنبال کردند که موجب شد برخی تحریم‌های اروپا علیه ایران برداشته شود. پس از این ماجراها دو مساله باعث شد که بر روابط ایران و اروپا در زمان ریاست‌جمهوری آقای هاشمی خدشه وارد شود؛ نخست مساله سلمان رشدی بود که از سوی ایران مرتد و قتل او واجب اعلام شد. این مساله سبب شد برخی کشورهای اروپایی در مقام انتقاد از ایران برآیند و سطح ارتباطشان را به کاردار کاهش دهند. مساله دیگر واقعه میکونوس بود که در آلمان صورت گرفت.

باید توجه داشت که آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در مقاطع مختلف و در حوزه‌های مختلف سیاست ایران اثرگذار بودند. ایشان نقش ویژه‌ای در تصمیم‌گیری‌های ایران درباره جنگ و پایان جنگ داشت. سطح دیگری از سیاست‌های آقای هاشمی رفسنجانی به سیاست‌های ایشان در خصوص کشورهای منطقه‌ای بازمی‌گردد. ایشان بعد از پایان جنگ به کشورهای منطقه همچون عربستان سعودی، سفرهایی داشتند یا به شوروی رفتند و با گورباچف رهبر وقت شوروی دیدار کردند. این سفرها و دیدارها سبب شده بود که روابط سازنده‌ای در دوران ریاست‌جمهوری آقای هاشمی با کشورهای همسایه برقرار شود.

آقای هاشمی مایل بودند نقشی مانند نقش امیرکبیر ایفا کنند و حتی به او لقب سردار سازندگی داده بودند. به هر حال در دوره ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، شاهد نوعی تشنج زدایی در سیاست خارجی ایران بودیم و همچنین نوعی توسعه اقتصادی و اقتصاد باز نیز دنبال می‌شد.در نهایت اینکه شخصیت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی ابعاد مختلفی دارد.

ایشان را باید از اصلی‌ترین و کلیدی‌ترین چهره‌های سیاسی نظام انقلاب اسلامی دانست. هاشمی از آغاز پیروزی انقلاب تا این اواخر در جایگاه‌های مهمی از ارکان نظام چون فرماندهی جنگ تحمیلی، ریاست مجلس شورای اسلامی و ریاست‌جمهوری، ریاست مجلس خبرگان و ریاست مجمع تشخیص مصلحت حضور داشت و در هر مقطع خدمات ارزنده‌ای را برای انقلاب اسلامی به جا گذاشت. همانطور که اشاره شد در دوران بعد از جنگ که کشور به‌خاطر خسارت‌های ناشی از آثار جنگ در وضعیت نه چندان مطلوبی به‌سر می‌برد ایشان با تغییر و تحولات اساسی با اتخاذ سیاست‌های اثر بخش توانست فضای جدیدی را برای کشور رقم بزند.

منبع: دنیای اقتصاد

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
رصد چهره‌ها
امان الله قرایی مقدم:

روزگار اصولگرايان به‌سرآمده است

روزگار اصولگرايان به‌سرآمده است
طوری که گفته می‌شود روزگار اين جريان سياسي به‌سرآمده است. سخنان و افكار اصولگرايان ديگر در جامعه کمتر خريدار دارد. حتي افراد سنتي نيز در افكار و عقايد...
حمیدرضا حاجی‌بابایی:

رکوداقتصادی‌کشور در۵۰سال‌گذشته‌بی‌سابقه‌است

رکوداقتصادی‌کشور در۵۰سال‌گذشته‌بی‌سابقه‌است
امروز رکود اقتصادی کشور در 50 سال گذشته بی‌سابقه بوده و این برای مملکتی که از نظر نیروی انسانی و منابع هیچ‌چیز کم ندارد، بسیار بد است و ما در ...
رصد تحلیل‌ها
آخرین خبر

آخوندي: چالش اصلي شهرهاي امروزي بدمسکني است

رشد 55 درصدي صادرات ريلي از ابتداي سال جاري

وزير نيرو: هيچ انتقال آب جديدي در دولت يازدهم صورت نگرفت

معاون وزير اقتصاد: ايران هنوز جزء کشورهاي ريسک بالا در FATF است

رئيس اسبق صندوق بين المللي پول به بيش از چهار سال زندان محکوم شد

وجود 1.6 ميليون خانه خالي از سکنه

فرار مالياتي ۹۹۰ ميلياردي ۷۷ نفر!

حجم اجراي تعهدات توافق اوپک کاهش يافت

مردم سالي چقدر لباس مي‌خرند؟

ثروت 4 نفر برابر با 100 ميليون تن!

حضور توليت آستان قدس در انتخابات رياست جمهوري رسما تکذيب شد

سناتور آمريکايي: جاي ترامپ بودم برجام را کاملاً لغو مي‌کردم

سه مقصد جذاب و لوکس سفر نوروزي

سفر رئيس جمهور به خوزستان پايان يافت

تاکيد وزير کشور بر اصل مهم بي طرفي در انتخابات

رهبر انقلاب: مبارزه با ظالمان منحصر به مبارزه با شمشير نيست

جروزالم‌پست: نتانياهو با پوتين درباره «حضور نظامي ايران در مرز رژِيم صهيونيستي» رايزني مي‌کند

تاکيد «اميرعبداللهيان» بر نقش سازمان‌هاي مردم‌نهاد

جمعي از شاعران مذهبي با رهبر انقلاب ديدار کردند

چند خبر کوتاه؛ بسته خبري ساعت 23

کره شمالي فشارهاي چين و همراهي اين کشور با آمريکا را محکوم کرد

نتانياهو در استراليا: بلندي‌هاي جولان هرگز به سوريه برنخواهد گشت

پرونده فساد نتانياهو دامن رئيس دفترش را نيز گرفت

ترامپ: آمريکا بايد در عرصه تسليحات هسته‌اي جلودار باشد

دونالد ترامپ امروز فرمان اجرايي جديدي امضاء مي‌کند

معاون اول ترامپ: جنگ اسرائيل جنگ ماست

پليس مالزي: برادر رهبر کره شمالي با گاز اعصاب کشته شده است

اف‌بي‌آي درخواست تکذيب علني ارتباط اطرافيان ترامپ و روسيه را رد کرد

يکي ديگر از قوانين دوره اوباما لغو شد

تغيير در فهرست اتباع تحريمي وزارت خزانه داري آمريکا

آتش سوزي در قطار يزد - تهران

۲۲کشته و مجروح در واژگوني وانت تويوتا

سرقت از طلافروشي ستارخان

سرگرداني مسافران بغداد - تهران در فرودگاه

جزئيات شهادت يک مأمور پليس‌راه در محور ميناب - جاسک

مرگ خاموش يک خانواده 3 نفره

11 استان در انتظار باران و رگبار

پرونده «اکبر جوجه» روي ميز کميسيون اصل ۹۰

برق برخي از مناطق اهواز قطع شد

تاييد حکم اعدام قاتلان طلافروش يزدي