رصد

کد خبر: ۱۲۲۸۹۳
تاریخ انتشار: ۲۶ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۱:۲۵
سنت نامه‌نگاری در ایران همچنان ادامه دارد. کم نیستند نامه‌هایی که خطاب به اشخاص مختلف منتشر می‌شوند و اما کمتر پاسخی دریافت می‌کنند. هر از گاهی خبر می‌رسد که فرد یا افرادی به چهره‌ای نامه نوشته و مساله‌ای را مطرح کرده‌اند. پاسخشان البته یا خصوصی داده شده یا پاسخی نگرفته‌اند. مانند نامه‌ای که مصطفی میرسلیم گفته درباره اقتصاد مقاومتی به رهبر انقلاب نوشته یا نامه‌ای که محسن رنانی خطاب به ایشان منتشر کرده است

 مریم محمدپور/ در آستانه انتخابات 96، تب نامه‌نگاری‌های سیاسی در ایران بالا گرفته است. از نامه جهانگیری به احمد جنتی گرفته تا نامه علی مطهری به عباسعلی کدخدایی و حسین شریعتمداری یا نامه‌های جداگانه 80نماینده و 40اقتصاددان به حسن روحانی. اما این سنتی تازه در سپهر سیاست ورزی ایران به شمار نمی‌رود.

سنت نامه‌نگاری سیاسی در ایران

به گزارش پایگاه تحلیلی رصد به نقل از «خبرآنلاین» گفت‌وگو میان سیاسیون در هر کشوری آدابی دارد. گاهی مناظره است و گاهی نامه‌نگاری و گاهی هم رایزنی‌های پشت‌پرده است یا دیدوبازدیدهای خانگی. گاهی هم از طریق تریبون‌های رسمی است که در بیشتر اوقات نیز شکل رسانه‌ای داشته و در مقابل دوربین تلویزیون یا ستون‌های ثابت مطبوعات صورت می‌گیرد.

در ایران، بیشتر گفت‌وگوهای سیاسی، شکلی تریبونی دارد. یک فعال سیاسی در جایی، پاسخ فعال سیاسی دیگری را در جایی دیگر می‌دهد. آن یکی، کمی بعد، بدون نام بردن از اولی، پاسخی به او در تریبونی دیگر می‌دهد و مخاطب همه این کنایه‌ها و حرف‌ها باید آنقدر باهوش باشد که بداند منظور از حرف‌های اینها در تریبون‌های رسمی چیست.

با این وجود، سنت نامه‌نگاری سیاسی در ایران، یکی از آن اشکال گفت‌وگوهای مستقیم فعالان سیاسی است که هم به شفاف‌تر شدن فضای گفت‌وگو کمک می‌کند و هم مخاطبان را از سرگیجه کنایه‌اندازی‌های تریبونی رهایی می‌دهد. گاهی هم این نامه‌ها، برای ثبت در تاریخ نوشته می‌شود و شهادت می‌دهد که در مقطعی از زمان، دیدگاه یک شخص، حزب یا جریان سیاسی، دقیقا چه بوده است.

مثلا نامه محسن رضایی فرمانده وقت سپاه پاسداران به مرحوم هاشمی رفسنجانی درباره امکانات لازم برای ادامه جنگ که گفته می‌شود به پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران انجامید، از آن نامه‌های تاریخ‌ساز است. نامه هاشمی رفسنجانی به رهبر انقلاب در سال 88 نیز از جنس نامه‌های جنجالی به شمار می‌رود. چندی پس از آن نامه، معلوم شد که سران حزب جمهوری اسلامی نیز در سال 58 نامه‌ای به امام خمینی(ره) نوشته و توجه امام را به برخی تبلیغات علیه حزب جمهوری اسلامی جلب کرده بودند. بعضی از این نامه‌های ماندگار در تاریخ، البته جنبه تئوریک دارند. مانند نامه‌نگاری‌های پی در پی عبدالکریم سروش و آیت‌الله سبحانی درباره نظریات روشنفکری سروش.

جنجال‌برانگیزترین نامه‌نگاری‌ها

در تاریخ سیاسی معاصر کشورمان، نامه‌های جنجال‌برانگیز کم نیستند. از نامه‌ای که امام خمینی(ره) به گورباچف نوشت و پاسخی با احترام فراوان دریافت کرد یا دو نامه اثرگذار رهبر انقلاب به جوانان غربی، تا نامه‌هایی که احمدی‌نژاد خطاب به روسای‌جمهور آمریکا نوشت و البته پاسخی دریافت نکرد.

اوج نامه‌نگاری‌های سیاسی در داخل کشور، در دوره اصلاحات بود. آن زمان که دبیران کل حزب مشارکت و حزب موتلفه دست به قلم شدند و نامه‌هایی برای یکدیگر نوشتند. نامه‌های سید محمدرضا خاتمی و حبیب الله عسگراولادی را باید یکی از مهمترین اسناد باقی مانده از جدل‌های سیاسی در آن دوره دانست. عسگراولادی از جمله چهره‌هایی بود که در سالهای بعد هم مخاطب نامه‌نگاری‌های سیاسی قرار گرفت. مانند نامه‌ای که عطاالله مهاجرانی به او نوشت یا نامه‌ای که مطهری برایش نگاشت. نامه‌نگاری‌های عسگراولادی و سید احمد خاتمی درباره حصر کاندیداهای معترض انتخابات ریاست جمهوری دهم نیز از جمله اسناد مهم تاریخ معاصر است.

اصولا در سال 88 و با شدت گرفتن تنش‌های سیاسی در کشور، نامه‌نگاری‌ها اوج گرفت. از نامه‌ای که مهدی کروبی درباره وضعیت زندانها نوشته شد که بی‌شباهت به نامه کیانوری در سال‌های انتهایی دهه شصت نبود، تا نامه محسن رضایی به آیت‌الله جنتی درباره بازشماری آرا.

ماجرای نامه‌نگاری‌ها حتی پس از بحران سیاسی سال 88 هم ادامه پیدا کرد. مثلا نامه‌ای که وزیران سابق دولت احمدی نژاد درباره تشکیل یک ستاد فراقوه‌ای برای اداره کشور نوشتند یا نامه‌نگاری‌هایی که محمود احمدی‌نژاد با رئیس قوه قضائیه برای بازدید از زندان اوین انجام داد.

چهره‌های نامه‌نویس

در میان این نامه‌نگاری‌ها، برخی چهره‌های سیاسی بیش از دیگران از این ابزار برای بیان دیدگاه‌های خود استفاده می‌کنند. از میان آنها، افزون بر مرحوم عسگراولادی، می‌توان به احمد توکلی اشاره کرد که از نامه به آیت الله هاشمی شاهرودی درباره آزادی بیان تا نامه به هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی را در کارنامه خود دارد. صادق زیباکلام نیز از همین چهره‌هاست. او نیز به حسن روحانی، علی مطهری، محمود احمدی‌نژاد، حسین شریعتمداری و برخی دیگر از چهره‌ها نامه نوشته است.

اما مرحوم هاشمی رفسنجانی نیز به‌سان عسگراولادی، یا نویسنده نامه‌های بسیاری بود یا مقصد نامه بسیاری از شخصیت‌ها. از تازه‌ترین نامه‌هایی که برای او نوشته شد، می‌توان به نامه سید حسن خمینی اشاره کرد که پس از ردصلاحیت در انتخابات خبرگان پنجم منتشر شد. نامه‌های مرحوم هاشمی رفسنجانی به علمای اهل سنت نیز در زمره مشهورترین نامه‌هایی هستند که نشان از روحیه وحدت آفرین علمای شیعه دارد. در کنار آیت الله هاشمی، آیت الله مکارم شیرازی نیز در نامه‌هایی که برای پاپ یا برخی علمای اهل سنت نگاشته، همین خط فکری کاهش اختلاف میان ادیان ابراهیمی را دنبال کرده است.

علی مطهری نیز که اخیرا نامه‌هایش به کدخدایی و شریعتمداری خبرساز شده، سابقه‌ای طولانی در نامه‌نگاری دارد. به نظر می‌رسد که او می‌خواهد ادامه دهنده راه چهره‌های سرشناسی باشد که از سنت نامه‌نگاری برای بیان دیدگاه‌های سیاسی خود استفاده کرده‌اند. شاید برای همین است که نامه‌های او معمولا خبرساز می‌شود. از نامه‌ای که چند هفته قبل به دادستان درباره حصر کاندیداهای معترض انتخابات 88 نوشت تا نامه‌ای که برای آیت الله یزدی درباره بازی ایران و کره‌جنوبی نگاشت. او حتی درباره رد صلاحیت هاشمی رفسنجانی در سال 92 نامه‌ای به رهبر انقلاب نوشت.

سنت ادامه دارد

سنت نامه‌نگاری در ایران همچنان ادامه دارد. کم نیستند نامه‌هایی که خطاب به اشخاص مختلف منتشر می‌شوند و اما کمتر پاسخی دریافت می‌کنند. هر از گاهی خبر می‌رسد که فرد یا افرادی به چهره‌ای نامه نوشته و مساله‌ای را مطرح کرده‌اند. پاسخشان البته یا خصوصی داده شده یا پاسخی نگرفته‌اند. مانند نامه‌ای که مصطفی میرسلیم گفته درباره اقتصاد مقاومتی به رهبر انقلاب نوشته یا نامه‌ای که محسن رنانی خطاب به ایشان منتشر کرده است.

چه نامه‌نگاری سیاسی در ایران را امری اثربخش بدانیم و چه آن را کلیشه‌ای به یادگار مانده از دهه‌های قبل توصیف کنیم، این واقعیتی است که همچنان فضای سیاسی کشور را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد و به نظر می‌رسد در آستانه انتخابات 96، این دست نامه‌نگاری‌ها افزایش پیدا کند اما اینکه این سنت در نهایت به شفافیت و گشایش‌های بیشتر در فضای سیاسی منتهی می‌شود یا نه، نکته است که باید برای تحلیل آن کمی بیشتر صبر کرد.

نام:
ایمیل:
* نظر:
رصد چهره‌ها
حسن روحانی:

برخی نفت را بردند، دادند و ‏خوردند!

برخی نفت را بردند، دادند و ‏خوردند!
برخی در آن دوران اعلام کردند که ما تحریم را دور می زنیم و نتیجه آن این شد که برخی نفت را بردند، دادند و ‏خوردند که رقم آن بالغ بر میلیاردها دلار بوده...
حمیدرضا ترقی:

دل وزیر 1000 میلیاردی برای مردم نمی‌سوزد

دل وزیر 1000 میلیاردی برای مردم نمی‌سوزد
دولت یازدهم به مانند دولت اصلاحات نسبت به اقتصاد و معیشت مردم بی‌توجهی کرد و بیشتر توانش را به موضوع برجام معطوف کرد...
رصد تحلیل‌ها
آخرین خبر

صادرکنندگان انبه هند به دنبال ورود به بازار ايران

نخستين محموله نفت ايران به بلاروس تحويل شد

عدم توافق بر سرقيمت گاز صادراتي ايران به هند

انتقاد کانديداي رياست جمهوري از هدفمندسازى يارانه‌ها

لبخند چين به نفت ايران

پيگيري فروش بليت هاي بدون پرواز در دستورکار سازمان هواپيمايي

مسافرت نوروزي با قطار چقدر تمام مي شود؟

جهش "بي‌پروايانه" قيمت مرغ

طلا سرگيجه گرفت

واردات کالسکه بچه 3 ميلياردي شد

چند خبر کوتاه؛ بسته خبري ساعت 16

کشته شدن 10 نظامي مصري در انفجارهاي سيناء

خاطره کرباسچي از "مخالفت هاشمي با راه‌اندازي شوراها در کشور"

افزايش سه برابري داوطلبان انتخابات شوراهاي شهر و روستا در کشور

معاون اول رئيس جمهوري وارد مشهد شد

جزئيات مکالمه تلفني روحاني و آيت الله مکارم شيرازي

ميرتاج الديني: احمدي‎نژاد روحيه حرکت جمعي ندارد

168 سوال بي‌پاسخ از محسني اژه‌اي

مهمترين عمليات سرلشکر سليماني به روايت خودش

واکنش دبير به انتقاد از عملکرد ورزشکاران شورا

کميسيون اروپا نماينده ترکيه را احضار کرد

رشد چشمگير آمار آزارهاي جنسي کودکان در انگليس

پارلمان اسکاتلند براي جدايي از انگليس راي گيري مي‌کند

دفاع مدير سابق کمپين انتخاباتي ترامپ از منافع پوتين

ترکيه خواستار لغو ممنوعيت تجهيزات الکترونيکي در پروازها شد

درخواست پسر تختي از ورزشکاران: تو را به خدا به شوراي شهر نرويد

آمادگي روسيه براي مذاکره درباره کاهش تسليحات اتمي

نخست وزير انگليس: يک حمله ديگر را خنثي کرديم

اعتصاب و تظاهرات گسترده کارگران آمريکا

انفجار خودروي بمب گذاري شده در ايست و بازرسي ارتش سوريه

غافلگيري براي مسافران نوروزي

سقوط پاراگلايدر در سمنان حادثه آفريد

جزييات ايجاد ساختمان جديد پلاسکو

رئيس سازمان اوقاف: خدمت به امامزادگان، خدمت به اهل‌بيت(ع) است

پرطرفدارترين مقاصد مسافران نوروزي

مفقود شدن کوهنورد مشهدي در ارتفاعات البرز مرکزي

خوب و بد اسکان نوروزي از نگاه معلمان

آخرين وضعيت راه‌هاي کشور

آغاز موج اول بازگشت مسافران نوروزي

برخورد شديد پليس با حرکات نامعقول خودروها